Nutrition Bulletin, 2006, 3: 115 - 128
Kilo kontrolünde yardımcı olarak Aspartamın Etkinliğinin Incelenmesi

A. de la Hunty¹, S. Gibson² ve M. Ashwell¹,³ 1 Ashwell Associates (Avrupa) Ltd, Ashwell, Hertfordshire, Ingiltere,2 SiG-Nurture Ltd, Guildford, Surrey, Ingiltere 3 Oxford Brookes Üniversitesi, Headington Kampüsü, Oxford, Ingiltere

Özet

Obezite oranlarındaki yukarı doğru eğilimi tersine çevirmek için uygulanan stratejilerin, hem enerji alımını azaltmak hem de enerji harcamasını artırmak üzerine odaklanması gerekmektedir. Enerjisi az veya azaltılmış gıdaların kullanılması, insanların enerji alımını azaltmalarında yardımcı olmanın yollarından biridir. Böylece ideal kilolarını korunması veya kilo kaybının oluşması sağlanabilir. Yoğun tatlandırıcıların, şekerin yerine kullanılması, herhangi bir lezzeti kaybı olmadan insanların beslenmelerindeki enerji miktarının azaltılmasında yardımcı olmanın potansiyel yollarından birini sunmaktadır. Bu rapor, aspartamın kilo kaybında, ideal kilonun korunmasında ve yetişkinlerde enerji alımında etkilerini incelemektedir ve aspartamla ne kadar enerjinin dengelendiğini ve aspartam ile tatlandırılmış gıda ve içeceklerin kilo kaybında etkili bir yol olup olmadığı sorularına cevap vermektedir.

Seker yerine sadece aspartam veya aspartamla birlikte baska yogun tatlandiricilarin kullanilmasinin, enerji aliminda ve vücut agirligindaki etkisini inceleyen tüm arastirmalar belirlenmistir. Saglikli yetiskinlerde rasgele kontrol edilmeyen ve en azindan 24 saatlik enerji alimini ölçmeyen (deney sonucu olarak enerji alimini kabul eden) arastirmalar, bu analizin disinda tutulmustur. Herhangi bir kompensasyon etkisinin tüm boyutuyla anlasilabilmesi için, en az 24 saatlik enerji alim verisi sinir olarak belirlenmistir. Bu analize toplam olarak 16 arastirma dahil edilmistir. Bu 16 çalismadan 15’inde, enerji alimi deney sonucu olarak kabul edilmistir. Aspartam alimi için alkolsüz içecekleri kullanan arastirmalar, her gün iki ile alti adet kutu içecege karsilik gelen 500 ile 2000 ml içecek kullanmislardir.

şeker yerine sadece aspartam veya aspartamla birlikte başka yoğun tatlandırıcıların kullanılmasının, enerji alımında ve vücut ağırlığındaki etkisini inceleyen tüm araştırmalar belirlenmiştir. Sağlıklı yetişkinlerde rasgele kontrol edilmeyen ve en azından 24 saatlik enerji alımını ölçmeyen (deney sonucu olarak enerji alımını kabul eden) araştırmalar, bu analizin dışında tutulmuştur. Herhangi bir kompensasyon etkisinin tüm boyutuyla anlaşılabilmesi için, en az 24 saatlik enerji alım verisi sınır olarak belirlenmiştir. Bu analize toplam olarak 16 araştırma dahil edilmiştir. Bu 16 çalışmadan 15’inde, enerji alımı deney sonucu olarak kabul edilmiştir. Aspartam alımı için alkolsüz içecekleri kullanan araştırmalar, her gün iki ile altı adet kutu içeceğe karşılık gelen 500 ile 2000 ml içecek kullanmışlardır.

Ortalama günde 9.3 MJ/gün enerji alımında (19-50 yaş arasındaki yetişkin erkeklerin ve kadınların ortalaması), bu 0.93 MJ/gün daha az enerjidir (222 kcal/gün veya 1560 kcal/hafta). Bunun 0.2 kg/hafta kilo kaybına yol açacağı (obez yağ dokusu için 7500 kcal/kg enerji değeri kullanılarak), %50 güvenirlik aralığı ile tahmin edilebilir .

Enerji kompensasyon miktarı, 15 çalışmanın 12'sinde verilmiştir. Bu rakamların ağırlıklı ortalaması %32'dir. Enerji kompensasyon, kalori açığının miktarı, manipule edilmiş gıdanın tipi ve zaman aralığı gibi bir çok faktöre bağlı olarak değişmektedir. Alkolsüz içeceklerdeki kompensasyonun tahmini miktarı, aspartam taşıyıcısı olarak içecekleri kullanan dört araştırmadan hesaplanmıştır. Bu rakamların ağırlıklı ortalaması %15.5'dir. Kiloda belirgin bir azalma görülmüştür. 0.2 SF birleştirilmiş etki değeri, yüksek şekerli beslenmeleri dolayısıyla kontrol grubu üyelerinin kilo aldıkları ve aspartam grubunun kontrol grubundan daha az kilo aldığı uzun dönemli takip verilerin olduğu durumlardaki karşılaştırmaları dikkate almadığı için aslında oldukça ihtiyatlı bir değerdir. 0.2 SF etkisi, yaklaşık olarak vücut ağırlığında %3 azalmaya karşılık gelir (75 kg ağırlığındaki bir yetişkin için 2.3 kg). Ağırlıklı ortalama araştırma zamanı 12 hafta olduğu için, 75 kiloluk bir yetişkin için bu yaklaşık olarak 0.2 kg/hafta kilo kaybına karşılık gelir.

Meta analizi göstermektedir ki şeker yerine aspartam ile tatlandırılmış gıda ve içecekler kullanmanın hem enerji alımında hem de vücut ağırlığında önemli miktarda azalmaya neden olmaktadır. Hem enerji alımı hem de kilo kaybının meta analizleri, yaklaşık olarak 0.2 kg/hafta kilo kaybı oranı vermektedir. Enerji alımındaki azalmadan hesap edilen değerle, gerçekte ölçülen kilo kaybının çok yakın olması, bunun gerçek bir etki olduğunu göstermektedir. Iki meta analiz, oldukça farklı tasarım ve kontrollere sahip farklı araştırma kümelerini kullanmıştır. Her ne kadar bunların arasındaki karşılaştırmayı zorlaştırsa da, son değer olan 0.2 kg/hafta kilo kaybının sağlam olduğunu göstermektedir ve tüketiciler tarafından kullanılan aspartam içeren gıdalara çeşitli biçimlerde uygulanabilir.

Bu araştırma göstermiştir ki şeker ile tatlandırılmış gıda ve içeceklerin yerine, aspartam ile tatlandırılmışlarını kullanmak, beslenmenin lezzetini azaltmadan ideal kilonun korunması ve kilo kaybı için etkin bir yoldur. Makul olarak erişilebilecek enerji alımındaki ve kilo kaybındaki azalma oranı düşüktür ama anlamlıdır ve nüfus bazında, yaklaşık 0.007 kg/hafta güncel ortalama kilo alma oranına karşı bir önlem olarak fazlasıyla etkindir. Bir birey bazında ise bu, diğer kilo kaybı rejimlerine kullanışlı bir yardımcı olmaktadır.

Ikame edilmiş enerji için bazı kompensasyonlar meydana gelmektedir fakat bu yerine konulan enerjinin sadece yaklaşık üçte biridir ve aspartam ile tatlandırılmış alkolsüz içecekler kullanıldığında muhtemelen daha azdır.Yine de, bu kompensasyon değerleri, kısa vadeli araştırmalardan elde edilmiştir.

Bu etkilere tolerans geliştirilip geliştirilmediğini belirlemek için uzun dönemde elde edilmiş daha fazla veriye ihtiyaç vardır.

Bu araştırmalarda görülen 0.2 kg/hafta ortalama kilo kaybı oranına erişmek için, obez yağ dokusunun 7500 kcal/kg enerji değeri olduğu baz alınarak günde yaklaşık 220 kcal (0.93 MJ) enerji açığı gerekmektedir. Daha yüksek bir kompensasyon oranı kabul edilirse (%32), şekerin yerine aspartam kullanılması ile yaklaşık 330 kcal/gün (1.4 MJ/gün) enerji açığı oluşur (bu da 88 gram şekere karşılık gelir). Sadece içecekler için daha düşük kompensasyon oranları kullanılması (%15.5), şeker yerine aspartamın konulması ile yaklaşık 260 kcal/gün (1.1 MJ/gün) enerji kompensasyonu sağlar. Bu ise, günde 70 gram şekere veya yaklaşık iki kutu içeceğe eşittir.